ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΚΛΑΣΙΚΗ – ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΚΟΛΕΚΤΟΜΗ

ΑΛΛΑΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ  ΕΝΤΕΡΟΥ: Εισαγωγή

Ο καρκίνος παχέος εντέρου αποτελεί την τρίτη συχνότερη αιτία θανάτων από καρκίνο διεθνώς. Αυτό οφείλεται στο ότι οι πολύποδες του παχέος εντέρου είναι αρκετά συχνοί. Η συχνότητα τους αυξάνεται με την ηλικία, αρχίζουν να εμφανίζονται συνήθως μετά τα 50 και στην ηλικία των 70 ετών η πιθανότητα εύρεσης πολύποδα στο έντερο φτάνει στο 50%. Στη συνέχεια θα αναφερθούμε στα σημαντικότερα σημεία της χειρουργικής του καρκίνου παχέος εντέρου. Είναι χρήσιμο αν όχι απαραίτητο για τους περισσότερους ασθενείς να γνωρίζουν κάποια στοιχειώδη θέματα που αφορούν την πάθηση αυτή.

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ  ΕΝΤΕΡΟΥΓενικά – Ανατομία

Το παχύ έντερο (κόλον) αποτελεί το τελευταίο τμήμα του γαστρεντερικού συστήματος και είναι υπεύθυνο για την απορρόφηση κυρίως του νερού και των ηλεκτρολυτών. Εκεί γίνεται ο σχηματισμός των κοπράνων τα οποία στη συνέχεια θα  αποβληθούν. Το μήκος του παχέος εντέρου είναι περίπου 1,5 μέτρο. Το τελικό τμήμα του που έχει μήκος περίπου 15 εκατοστά αποτελεί το ορθό. Το ορθό είναι ουσιαστικά ο αποθηκευτικός χώρος του παχέος εντέρου και έχει χωρητικότητα 0,6-1,2 λίτρα. Ο βασικός ρόλος του ορθού είναι η αποβολή των κοπράνων (αφόδευση).

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ  ΕΝΤΕΡΟΥ: Οι πολύποδες του παχέος εντέρου

Οι πολύποδες του παχέος εντέρου αυξάνονται σε συχνότητα όσο αυξάνεται η ηλικία και αποτελούν το πρώιμο καλόηθες στάδιο πριν τον καρκίνο παχέος εντέρου. Το ένα τρίτο του πληθυσμού μετά τα 50 έχει κάποιο πολύποδα και το ποσοστό αυτό αυξάνεται στο 50% μετά την ηλικία των 70 ετών. Όπως έχει αποδειχθεί οι αδενωματώδεις πολύποδες  ειανι αυτοί που θα εξελιχθούν σε κακοήθεια. Η μετατροπή ενός πολύποδα σε κακοήθη γίνεται με αρκετά βραδύ ρυθμό οπότε προλαβαίνουμε με την κολονοσκόπηση να τον ανακαλύψουμε εγκαίρως και να τον αφαιρέσουμε. Χρειάζονται 5-10 έτη για να εξελιχθεί ένας πολύποδας σε καρκίνο συνεπώς κάνοντας την πρώτη κολονοσκόπηση στην ηλικία των 50 ετών και επαναλαμβάνοντας ανά 5ετία προλαμβάνουμε τη νόσο και αποφεύγουμε την ανάγκη για χειρουργική επέμβαση.

Το μέγεθος του πολύποδα, η μορφολογία και η σύσταση του επηρεάζουν την πιθανότητα ανάπτυξης κακοήθειας. Οι πολύποδες που είναι μικρότεροι από 1 εκ. σπάνια κρύβουν κακοήθεια (1,5%), ενώ πάνω από 2 εκ το ποσοστό κακοήθειας φτάνει σχεδόν στο 50%. Όταν κατά την κολονοσκόπηση βρεθεί κάποιος πολύποδας αυτός θα πρέπει να αφαιρείται και να αποστέλλεται για βιοψία. Εφόσον δεν υπάρχει κακοήθεια στη βιοψία και η αφαίρεση είναι ολική δεν χρειάζεται περαιτέρω θεραπεία. Στην περίπτωση κακοήθειας συνιστάται παραπομπή για χειρουργική εκτίμηση και αντιμετώπιση, ενώ μερικές φορές χρειάζεται ο γαστρεντερολόγος να σημειώσει με ειδική χρωστική το σημείο που βρισκόταν ο πολύποδας ώστε να μπορεί να το εντοπίσει ο χειρουργός κατά την επέμβαση. Πρέπει να γίνεται προσπάθεια να αφαιρείται ακέραιος ο πολύποδας και όχι σε κομμάτια. Ένας καλός  γαστρεντερολόγος μπορεί να αφαιρέσει την πλειονότητα των μικρών πολυπόδων και ελάχιστες περιπτώσεις θα καταλήξουν στον χειρουργό. Ο ασθενής παραπέμπεται στον χειρουργό όταν ο πολύποδας δεν μπορεί να αφαιρεθεί ενδοσκοπικά λόγω μεγέθους, κίνδυνου αιμορραγίας ή διάτρησης, δύσκολη θέση ή άλλους τεχνικούς λόγους είτε γιατί στην βιοψία υπάρχει υψηλόβαθμη δυσπλασία που είναι προκαρκινική κατάσταση ή κακοήθεια. Μερικοί πολύ εξειδικευμένοι γαστρεντερολόγοι κατορθώνουν να αφαιρέσουν ενδοσκοπικά με ειδικές τεχνικές (ESD*) δύσκολους πολύποδες μειώνοντας ακόμα περισσότερο την ανάγκη μιας επέμβασης.

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ  ΕΝΤΕΡΟΥ: Καρκίνος παχέος εντέρου

Ο καρκίνος παχέος εντέρου αποτελεί την 3η συχνότερη κακοήθη νόσο στις γυναίκες μετά τον πνεύμονα και το  μαστό και ομοίως στους άντρες μετά τον πνεύμονα και τον προστάτη. Η συνήθης ηλικία εμφάνισης του είναι μετά το 50 έτος και για αυτό προτείνεται η πρώτη κολονοσκόπηση να γίνεται στην ηλικία αυτή και εάν είναι φυσιολογική να επεναλαμβανεται ανα 5 έτη. Εξαίρεση στον παραπάνω κανόνα αποτελούν οι κληρονομικές μορφές που εμφανίζονται σε μικρότερες ηλικίες στην περίπτωση αυτή συστήνεται κολονοσκόπηση στους άμεσους συγγενείς τουλάχιστον μια 10ετία νωρίτερα. Αν για παράδειγμα ένας γονιός εμφανίσει καρκίνο στο έντερο σε ηλικία 40 ετών θα πρέπει τα παιδιά του να ελεγχθούν με κολονοσκόπηση πριν τα 30. Τα μισά περιστατικά καρκίνου παχέος εντέρου εντοπίζονται στο ορθό και το σιγμοειδές, είναι τα τελικά τμήματα του παχέος εντέρου που εκεί παραμένουν τα κόπρανα πριν αποβληθούν και συνεπώς είναι περισσότερο εκτεθειμένα στα τοξικά απόβλητα του οργανισμού.

Ο καρκινος παχεος εντερου έχει καλή πρόγνωση αν αντιμετωπιστεί έγκαιρα και σωστά. Η θεραπεία του περιλαμβάνει τη σωστή ογκολογική επέμβαση σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία όταν ο όγκος ξεφεύγει από τα όρια του εντέρου είτε με τη μορφή τοπικής επέκτασης είτε με τη μορφή μεταστάσεων σε λεμφαδένες. Η ένταξη του ασθενή στο κατάλληλο ογκολογικό πρωτόκολλο είναι απόφαση της διεπιστημονικής ομάδας που συνήθως αποτελείται από τον χειρουργό, τον ογκολόγο, τον ακτινολόγο και τον παθολογοανατόμο.

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ  ΕΝΤΕΡΟΥ: Τα «μυστικά» της χειρουργικής θεραπείας του καρκίνου του παχέος εντέρου

Θα μιλήσουμε χωριστά για το ορθό από το παχύ έντερο  διότι υπάρχουν ορισμένες σημαντικές διαφορές. Το ορθό, λόγω της γειτονίας του με τον σφιγκτήρα που είναι υπεύθυνος για τον έλεγχο των κενώσεων και των ιδιαίτερων ανατομικών δομών που το περιβάλουν (προστάτης, κόλπος, ουροδόχος κύστη, αγγεία και νεύρα) προϋποθέτει μια διαφορετική θεραπευτική προσέγγιση. Συχνά στον καρκίνο του ορθού τίθεται το θέμα της ακτινοβολίας και της παρά φύση έδρας (σακουλάκι) τα οποία δυσχεραίνουν σημαντικά το έργο του χειρουργού οπότε εκεί χρειάζεται εξειδικευμένους χειρουργούς εντέρου. Ο εξειδικευμένος χειρουργός εντέρου μπορεί να επιτύχει καλύτερα αποτελέσματα από τον μη ειδικό τόσο στον καρκίνο του παχέος εντέρου όσο και του ορθού.

Το παχύ έντερο (κόλον) βρίσκεται μέσα στην κοιλιακή χώρα και κρέμεται από μια «μεμβράνη» λίπους το μεσόκολο το οποίο περιέχει το λίπος, τα αγγεία (αρτηρίες και φλέβες), τα νεύρα και τους λεμφαδένες του παχέος εντερου. Οι λεμφαδένες είναι μικροσκοπικοί αδένες υπεύθυνοι για την άμυνα του οργανισμού τόσο απέναντι στα μικρόβια όσο και απέναντι στα καρκινικά κύτταρα και αποτελούν την πρώτη θέση εντόπισης των μεταστάσεων. Το παχύ έντερο χωρίζεται σε τμήματα ανάλογα με τη θέση του και κάθε ένα από αυτά αντίστοιχη σε συγκεκριμένη περιοχή στο μεσόκολο. Τα τμήματα του παχέος εντέρου είναι το τυφλό (περιλαμβάνει τη σκωληκοειδή), το ανιόν (δεξιά), εγκάρσιο, κατιόν (αριστερά) και σιγμοειδές. Η ανατομία αυτής έχει μεγάλη στη χειρουργική του καρκίνου διότι πρέπει όταν αφαιρούμε το τμήμα του παχέος εντέρου που έχει τον όγκο να αφαιρούμαι συνολικά το τμήμα με βάση την κατάταξη που αναφέραμε και όλο το αντίστοιχο τμήμα του μεσοκόλου για να εξασφαλίσουμε έναν σωστό ογκολογικό καθαρισμό. Συνεπώς η ογκολογική επέμβαση στο έντερο διαφέρει από μια οποιαδήποτε επέμβαση εντέρου, επειδή πρέπει να αφαιρείται το σύνολο του πάσχοντος τμήματος μαζί με τους λεμφαδένες και τα αγγεία του ασχέτως εάν ο όγκος καταλαμβάνει μόνο ένα πολύ μικρό κομμάτι.

Η επιβεβαίωση ότι η επέμβαση ακολουθεί τους ογκολογικούς κανόνες προέρχεται από τη βιοψία του αφαιρεθέντος παχέος εντέρου. Οι κανόνες συνοψίζονται παρακάτω:

1) Τα όρια εκτομής του παχέος εντέρου θα πρέπει να είναι υγιή (καθαρά) και τουλάχιστον 5 εκατοστά μακριά από τον όγκο (εξαιρείται το ορθό που εκεί το όριο είναι το 1εκ).

2) Οι λεμφαδένες που αφαιρέθηκαν μαζί με το έντερο να είναι τουλάχιστον 12. Ο αριθμός αυτός λεμφαδένων θεωρείται αναγκαίος για να μπορεί να γίνει σταδιοποίηση του καρκίνου.

3) Να μην υπάρχει υπόλοιπο όγκου που παρέμεινε μέσα στον ασθενή.

Με αυτούς τους κανόνες μπορούμε να εκτιμήσουμε την ποιότητα της επέμβασης. Η ογκολογική επέμβαση εξασφαλίζει τη μέγιστη επιβίωση στον ασθενή και βοηθάει να επιτύχουμε το καλύτερο αποτέλεσμα από τη χημειοθεραπεία.

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ  ΕΝΤΕΡΟΥ: Λαπαροσκοπική – Ρομποτική χειρουργική

Ο ρόλος της λαπαροσκοπικής και της κλασικής χειρουργικής στην θεραπεία του καρκίνου παχέος εντέρου είναι ένα από τα πιο πολυσυζητημένα ζητήματα και τώρα έρχεται να προστεθεί και η ρομποτική χειρουργική. Διαβάστε το πλήρες κείμενο…

Καρκίνος παχέος εντέρου ανατομία

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ 1: ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ, ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΚΑΙ ΜΕΣΟΚΟΛΟ

Καρκίνος παχέος εντέρου τμήματα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ 2: ΤΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

Καρκίνος παχέος εντέρου λεμφαδένες

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ 3: ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΛΕΜΦΑΔΕΝΩΝ

 

*ESD = ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΥΠΟΒΛΕΝΝΟΓΟΝΙΟΣ ΕΚΤΟΜΗ – ESD (Endoscopic Submucosal Dissection)

Comments are closed